Textual examples of the other terms from Solomon Rat

Here’s the other half of Solomon Rat’s list. Note that I am only going through three text collections right now. There are a number of others I could search, but it gets pretty time-consuming. If people would like, I’d be glad to, however.

wahkohtowin – kinship;

Root: wahko- ‘relation’
Final: -ht- ‘do by face (e.g. mouth)’
Final: -o- ‘let it come to pass or do for own benefit’
Suffix: -win ‘nominalizer

No examples.

kanâcihowin – cleanliness;

Root: kanât- ‘clean’
Final: -ih- ‘do by unspecified means’
Final: -o- ‘let it come to pass or do for own benefit’
Suffix: -win ‘nominalizer

No examples. (The root kanât- is used often in verbs meaning to literally clean something.)

nanâskomowin – gratitude;

Root: nâsko- ‘gratitude’
Final: -am ‘do by face (e.g. mouth)’
Final: -o- ‘let it come to pass or do for own benefit’
Suffix: -win ‘nominalizer
Reduplication: na-nâskom- ‘do repeatedly’ (May be fixed reduplication like ‘nanahiht-’ No known examples of nâsko- by itself.)

Kâ-pimwêwêhahk from Onion Lake (37 examples! Picking out some of the most relevant.)

  1. mâk ê‑waniskâyan, kôhtâwînaw nanâskom!
  2. êwak ôma tahto‑kîsikâw nanâskomâyahki kôhtâwînaw, ispî têpwâtikoyahki ka‑nakatamahk ôm âskiy, tâpiskôc ê‑tawâk, itê kik‑êtohtêyahk.
  3. wakw âwa k‑âpit, îh, kâ‑wî‑pasikônahk anohc kâ‑kîsikâk, ê‑wî‑nanâskomot, matotisân ôma kâ‑wî‑osîhtât.
  4. kiwâpahtênâwâw kahkiyaw êkw îyikohk, êkwa pisiskiw ê‑kîs‑ôhpikinâwasot, k‑âti‑kwêskinâkwahki ôhi maskihkiya, nipiya mîna, ka‑nanâskomoyahk êkwa, kîhtwâm êkwa askiy k‑ôtisâpahtamahk;
  5. mâka ninanâskomâw; mêkwâc ôta ê‑ayâwak, ka‑kî‑wîcôhkamawakik, êkos îs ôma.
  6. hâw, êkosi piko ê‑isi‑wîhtamâtakok, nôsisimitik, mâk êkwa aw ôspwâkan, kê‑ohpâskonahk; nanâskomâtân kôhtâwînaw ê‑miyikoyahk pêyak‑kîsikâw ka‑pimohtâtamahk;

Sarah Whitecalf

  1. êkosi anima ayi, êkosi êkotê ê‑isi‑pimipayik, êkosi mitoni nitâh‑takahkêyihtên êwako ôma, kiyâm kikâh‑nanâskomitinâwâw, kiyâm êkâ ta‑kakwê‑pakici‑wêpinamêk kinêhiyâwiwininaw, nêhiyawêwin,

Emma Minde from Saddle Lake / Hobbema

  1. misakâmê nipê-nanâskomâw ê-kî-miy-ôhpikihit nikâwiy,
  2. êkosi k-êsi-miyo-tôtahk êkwa ayisiyiniwa êkâ kâ-nanâskomikot; ahpô wiya kimanitôminaw môy wîhkâc ohci-nanâskomik awiya ê-kî-~ ê-kî-miyo-tôtawât, êkosi mîna mâna nikî-isi-mâmitonêyihtên.
  3. mistahi mâna nikî-sâkihâw nikâwiy, kêskêyihtamâni êyâpic ôma, êyâpic ôm âya, kâ-mâmitonêyimak nikâwiy, ninanâskomâw, nisâkihâw êyâpic,
  4. â, thank you, kinanâskomitin mistahi. (Freda Ahenakew talking)

mâtinamâtowin – sharing;

Root: mât- ‘exchange’
Final: -in- ‘do by hand’
Suffix: -am ‘do to inanimate thing’
Final: -aw- ‘do to animate thing/for animate thing’
Final: -ito- ‘do to each other’
Final: -o- ‘let it come to pass or do for own benefit’
Suffix: -win ‘nominalizer

No examples

sôhkêsowin – strength;

Root: sôhkê- ‘intense, strong, vigorous’
Final: -iso- ‘do to self, for self’
Suffix: -win ‘nominalizer

No examples with -iso-. (sôhkê- is often used to describe activities that require physical strength or display it.)

Emma Minde from Saddle Lake / Hobbema.

  1. môy nikâh-sâkôhtân anim âya, kâ-kî-wêpinahkik mân âya, ita anim âya, mistikwa –

    [FA:] ita kâ-nîswapicik

    – êha, ita kâ-tawâyik anima, êkota mân ê-kî-aya-sôhkêhtatâcik mân âya, nikî-kitâpamâwak mâna, niwîkimâkan êkwa nâpêwa mân ê-kî-nitomât ê-kî-sisoskiwakinikêcik mâna – mâk âtiht môy kwayask ohci-tôtamwak;

miyo-ohpikihâwasowin – good child-rearing;

Root: miyw- ‘good’ (here used as a preverb miyo-)
Root: ohpik- ‘grow’
Final: -ih- ‘do by unspecified means’
Medial: -âwas- ‘child’
Final: -o- ‘let it come to pass or do for own benefit’
Suffix: -win ‘nominalizer

No examples.
pakosêyihtâkosowin – hope;

Root: pakos- ‘expectation, request’
Final: -êyiht- ‘do by mind’
Final: -aw- ‘do to animate thing/ for animate thing’
Suffix: -iko- ‘other does it to the one we’re talking about’
Suffix: -iso- ‘do to self’ (possibly also -is- ‘diminutive’ plus -o- ‘let it come to pass’)
Suffix: -win ‘nominalizer

No examples.

manâcihitowin – treating each other with respect and protection;

Root: manâc- ‘protective respect’
Final: -ih- ‘do by neutral means’
Final: -ito- ‘do to each other’
Suffix: -win ‘nominalizer

Kâ-pimwêwêhahk from Onion Lake

  1. êwak ôhci manâcihtâ!  ê‑manâcihtâyan ôma kiwîhkaskom, k‑êsi‑miywâsik kihc‑ôkâwîmâw kâ‑sâkâwanêhtât, êkos âni kik‑êtihtâkwan kinitotamâwin;
  2. êkâ kîkway ê‑kiskêyihtahk onîkihikomâw, mîna nôtikwêwak ôki, k‑êsi‑kitahamawâcik, otawâsimisiwâwa ôsisimiwâwa, tânis ânima kîkway k‑êsi‑manâcihtâyit
  3. cikêmô pê‑nakacihtâw `nôtikwêsiw’ k‑êsiyîhkâsot, kahkiyaw kîkway tânis ê‑pê‑isi‑manâcihtât.
  4. “kahkiyaw kîkway ê‑kîsi‑nihtâwikik, ê‑nihtâwikinâwasot kahkiyaw pisiskiw, mâcikôtitan wayawî!  miton îtê ê‑kanâtahcâk, êkota nahapi!  ômis îsi [gesture] pâskina maskosiya!  ka‑wâpamâw êkot ê‑pimâhtawît manicôs, ê‑askôs‑~, êwakw ân[a] ê‑askîwiskahk askiy, êwak ôhci kitimâkêyimihk!  wâwîs awa −~ piyêsîsa, êkon ê‑kihcêyimât kôhtâwînaw, ê‑ocawâsimisit ê‑wâpamâyêk, êkâya wîhkâc pisiskêyimihk ana!” kî‑itwêwak mâna kisêyiniwak, êwak ôhci k‑ôh‑manâcihtâhk kîkway.

Sarah Whitecalf

  1. îh, êwako kâ‑itwêyân, kayâs anima, êwako, namôya anima êwako ê‑ohci‑pê‑pimipayik, êwako, ê‑kî‑nitohtâht awa, ê‑kî‑manâcihiht awa onîkihikomâw, kikiskêyihtên; ê‑kî‑manâcihiht, ê‑kî‑pê‑nitohtâht kayâs, ê‑kî‑nanahihtahkik oskinîkiwak, tânisi ê‑isi‑wîhtamâkocik okêhtê‑ayimiwâwa.

Emma Minde from Saddle Lake / Hobbema (15 examples. Choosing only a few)

  1. kotakak nîtisânak mîn êkosi ê-kî-pê-is-ôhpikihihcik, ka-manâcihâyâhkik ayisiyiniwak, ka-kihcêyimâyâhkik, âsônê kêhtê-ayak.
  2. ayisiyiniw anima k-êsi-pimâtisit aya, kwayask kâ-kakwê-tôtahk, kisê-manitowa kâ-manâcihât mîn âya wîcayisiyiniwa kâ-kakwê-kitimâkêyimât, anim ôpimâtisiwinihk, êkota ohci kakêskihkêmow, …
  3. mâka môy wîhkâc ohci-kaskihtâw ‘nikâwiy’ kik-êtât. mâka wiya kî-manâcihêw; kîkway wiyîhtamâkoci, kî-tâpwêhtawêw.

âniskêtowin – inter-connectedness.

Root: aniskê- ‘successively, joined’
Final: -ito- ‘do to each other’
Suffix: -win “nominalizer”

Kâ-pimwêwêhahk from Onion Lake

  1. êwak ôma kâ‑nitawêyihtahkik k‑âniskê‑âtotamân, êkosi mân ê‑kî‑itâcimostawit kâ‑kî‑oyôhtâwîyân, êkon ôhi ê‑kî‑miyikawiyahk kîkway kik‑âpacihtâyahk,

    “kiya piko, kê‑pîkonamâsoyan, kitasotamâkowin.”

    êwak ôma kâ‑kî‑pê‑wîhtahkik, êwakw êkwa mêkwâc ôma, mistahi kâ‑pîkiskwêmôhikoyahk. êkosi piko ê‑isi‑kiskêyihtamân, êwak ôma kâ‑nitawêyihtahkik k‑âtotamân.  â, êkosi.

 

About these ads

About Mr. Môniyâw

Age: 35 Lives: All over the place. Education: PhD, linguistics, UBC.
This entry was posted in cultural meaning, derivation, finals, morpheme, noun, root, semantics, verb. Bookmark the permalink.

One Response to Textual examples of the other terms from Solomon Rat

  1. Pingback: Traditional teachings passed on via Solomon Rat | Cree Literacy Network

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Connecting to %s